Więzi społeczne
Społecznych o charakterze syntetycznym (V-162). I dlatego Makarenko pisał: "Uważam, że idealnym kolektywem podstawowym jest tylko taki kolektyw, który ma zarówno poczucie swej jedności, zwartości i siły, jak i świadomość, że nie jest grupą przyjaciół, która zawarła sztamę, lecz jest kolektywem typu społecznego, organizacją mającą jakieś obowiązki, jakieś zobowiązania, jakąś odpowiedzialność". (V-257/258). Makarenko tworzył swoje kolektywy podstawowe na podstawie dobrowolnego doboru jego członków według zasady "kto z kim chce", a w skład ich wchodzili wychowankowie z różnych klas szkolnych o różnym wieku, bez różnicy płci. W początkowych jednak etapach rozwoju kolektywu podstawowego, gdy jego organizacja i zdyscyplinowanie jeszcze nie okrzepły, dobrowolność ta była przejściowo ograniczana o tyle, że ukierunkowano łączenie się wychowanków w kolektywy podstawowe według zbliżonego wieku, z tych samych klas szkolnych i zatrudnienia W określonej pracy produkcyjnej. Stosowanie dobrowolnego dobierania się członków w kolektywach podstawowych wymagało wiele trudu i dużego wysiłku ze strony wychowawcy.
Metody wychowawcze .